Berber, als naam van een taal

Auteur: andredierick | geschreven op 19-03-2010

Berbers zijn de oorspronkelijke inwoners van Noord-Afrika. Zij zijn het oudst bekende volk dat Noord-Afrika en de Sahara heeft bewoond. Maar het woord Berber slaat ook op de naam van de taal die Berbers spreken. En er kan een bepaald soort tapijt mee worden bedoeld, dat door Berbers wordt gemaakt en met de hand wordt geknoopt, meestal in natuurkleuren wol.

Berber of Tamazight

Het Berber is de moedertaal van ruim vijftien miljoen mensen. Het wordt in heel Noord-Afrika gesproken van Zuid-Mauretanië tot de oase Siwa in Egypte en van de Middellandse-Zeekust tot de zuidelijke Sahara. Bijna de helft van de Marokkanen en een derde van de Algerijnen spreekt Berber. Maar doordat in Marokko naast het Berber al sinds duizend jaar Arabisch wordt gesproken, zijn er wel veel woorden uit overgenomen. Op dezelfde manier heeft het Marokkaans Arabisch weer veel overgenomen uit het Berber.
Toch is er ook een andere naam voor de taal Berber. Het woord Berber komt uit het Latijn barban en het Griekse barbaros waar ook het woord barbaar van is afgeleid. De associatie met het woord barbaar is er de oorzaak van dat veel Berbers een afkeer hebben van die benaming. Zij noemen zich daarom liever Imazighen (enkelvoud Amazigh) en hun taal heet Tamazight.

Berber geen officiële status

Zoals elke taal heeft ook het Berber dialecten, waarbij de onderlinge verschillen zo groot zijn, dat er bijna sprake is van meerdere Berbertalen. Iemand uit Agadir in Zuidwest-Marokko kan iemand uit Nador in de Rif niet verstaan. Het verschil in sommige dialecten is vergelijkbaar met het verschil tussen Nederlands en Duits.
In Marokko heeft het Berber lange tijd geen officiële status gehad. In documenten werd het bestaan doodgezwegen. Het werd nergens onderwezen en in principe was het zelfs ongewenst om als instructietaal te gebruiken bij het lager onderwijs. In augustus 1994 heeft koning Hassan II in een toespraak gewezen op het belang van het Berber. Sindsdien bestuderen commissies de mogelijkheden om Berber op school in te voeren.

Berber in Libisch, Arabisch of Latijns schrift

Als geschreven taal heeft het Berber een opmerkelijke geschiedenis. Rond het begin van onze jaartelling werd in Noord-Afrika een inheemse taal geschreven met een speciaal alfabet, het Libische alfabet. Dit schrift geeft alleen de medeklinkers aan. Aangenomen wordt dat dit een vroege vorm van het geschreven Berber is. In de 12e en 13e eeuw werd het Arabische schrift gebruikt. Helaas is hier zo goed als niets van bewaard gebleven. Vanaf de zestiende eeuw zijn wel teksten in het Berber bekend. De inhoud van die teksten is meestal religieus met aansporingen voor goed gedrag en waarschuwingen tegen ketterij. In de twintigste eeuw is het gebruikelijk geworden om Berber in het Latijnse schrift te schrijven. Tegenwoordig verschijnen er romans en dichtbundels die in deze spelling zijn geschreven.