Kruisbessen voor jam of diksap

Auteur: andredierick | geschreven op 23-10-2010

De kruisbes behoort tot de ribesfamilie. Hij wordt ook wel stekelbes of klapbes of knoeper genoemd. De kruisbes kan geteeld worden maar komt ook in het wild voor.

Wilde kruisbes

In het wild groeit de kruisbes vooral op vochtige, kalkhoudende en matig voedselrijke grond zoals open plekken in het bos. Hij heeft gestekelde takken en kan tot ruim een meter hoog worden. De rondachtige bladeren zijn aan de onderkant zacht behaard. De kruisbes bloeit met groene of paarse bloemen in de maand april.

Geteelde kruisbes

In Nederland worden maar weinig kruisbessen geteeld terwijl in Vlaanderen bij de telers van klein fruit in Haspengouw, het Hageland en de Voorkempen de kruisbes veel voorkomt. De vrucht is een bes die als hij rijp is een groene, rode, gele of roodpaarse kleur heeft. Soorten met rode of roodpaarse vruchten zijn voor de verkoop het meest populair omdat die er voor de consument het aantrekkelijkst uit zien. Eenmaal rijp komen ze van eind juni tot begin augustus op de markt.

Groeiwijze

Het vermeerderen bij de kweek gebeurt door stekken. Soms wordt de kruisbes als klein boompje gekweekt door te enten op een ribes. De onderstam heeft dan een hoogte van ongeveer een meter waardoor de bessen op plukhoogte groeien. Andere teeltmogelijkheden zijn in hagen en in vrij groeiende struiken.
Omdat de kruisbes in vergelijking met andere fruitsoorten beter tegen schaduw kan is het mogelijk de oogstperiode te verlengen door van hetzelfde ras struiken op een schaduwplek te zetten en anderen in het zonlicht. Schaduwplekken zijn bijvoorbeeld plaatsen onder fruitbomen. Wel kan de smaak van struiken in de schaduw iets zuurder uitvallen. Bij rijpende bessen moet opgelet worden dat de bessen niet uitdrogen door zonnebrand. Sommige kruisbessen kunnen hele mooie herfstkleuren opleveren.
Geteelde kruisbessen groeien op bijna alle soorten grond met uitzondering van zeer natte gronden. Humusrijke grond heeft wel voorkeur evenals verwerking van compost of verteerde mest in de grond.

Goed smakende soorten

Een aantal soorten kruisbessen is erg zuur en weinig in trek bij de consument. De zoetere soorten kunnen verwerkt worden in toetjes of zijn geschikt voor het maken van jam zoals:
Early Sulphur
Dit is een vroege soort die eind juni rijp is met een ruig behaarde gele vrucht die aan forse struiken groeit.
Oregon Champion
Deze bes heeft een mooie kleur en zoete vruchten die eind juli tot augustus rijp zijn.
May Duke
Deze soort geeft een tamelijk grote en vrijwel onbehaarde helderrode vrucht.
Rochus
Deze bessoort heeft een ovale vrucht die groen van kleur is en smaakt heel zoet.
Rolanda
Dit is een productief ras met donkerpaarse vruchten.
Whinham’s Industry
Deze paarsrode bes rijpt in de eerste helft van juli en heeft grote behaarde bessen.
Whitesmith
Deze bes heeft grote lichtgele, zoete vruchten.
Golda
Dit Nederlands ras rijpt in de eerste helft van juli en heeft een nagenoeg onbehaarde gele vrucht.
Goudbal
Dit is eveneens een Nederlands ras met langwerpige goudgele vruchten. Deze soort heeft een matige groeikracht.

Zure kruisbessen voor diksap

Onrijpe kruisbessen zijn altijd nog geschikt om diksap van te maken. Diksap is vruchtensap dat zeer sterk wordt ingedikt en waar geen kleurstoffen of smaakstoffen aan zijn toegevoegd. Voor een kilo diksap is ongeveer acht kilo fruit nodig. Diksap kan gebruikt worden voor het maken van jam en gelei om die op te laten stijven. Vooral bij soorten die dat nodig hebben zoals aardbeien.