InfoCash

Artikel

Afvalstoffen- en rioolheffing

Auteur: HectorServadac | geschreven op 10-07-2010

Het is geen 'schoon' onderwerp, maar politiek wel interessant. Hoe organiseren we afvalstoffenheffing? Zijn we solidair met elkaar? Of draait iedereen op voor zijn eigen kosten? Solidariteitsbeginsel? Of: "de vervuiler betaalt"? Het lijken ondergeschikte punten, maar ze zeggen wel iets over onze mentaliteit.


Afvalstoffenheffing


De afvalstoffenheffing is een belasting die voornamelijk wordt geind om de kosten van de verzameling en verwerking van afval te regelen. Dat is niet moeilijk in te zien. Toch liggen er enige problemen rondom deze belasting.

Bij toepassing van het solidariteitsprincipe, zoals tot voor een aantal jaar in het merendeel van de Nederlandse gemeenten toegepast, wordt het totaal van de inzamel- en verwerkingskosten gedeeld door het aantal huishoudens in een gemeente en betaalt elk huishouden hetzelfde bedrag.

In de jaren '90 zien we echter een omslag in de beleving van veel Nederlanders en ook in de politiek. Er is sprake van een verlaging van dit solidariteitsbeginsel. We laten steeds vaker individuen opdraaien voor hun eigen kosten en dragen die niet meer gezamenlijk en we passen steeds vaker beginselen toe die de solidariteit ondermijnen: de vervuiler betaalt, wie er baat bij heeft, betaalt, de sterkste schouders dragen de zwaartse lasten etc. Immers, waarom betaalt een huishouden dat zes maanden per jaar in het buitenland verblijft evenveel als andere huishoudens? De vraag wordt ook gesteld voor andere kwesties. Waarom zou je nog papier naar de papiercontainer brengen als je het voor hetzelfde bedrag kwijt kunt in de restafval container die aan huis wordt opgehaald?

Diftar
Diftar staat voor gedifferentieerde tarieven. Bij diftar wordt per huishouden geregistreerd hoeveel afval aangeboden wordt. Hoe meer afval een burger aanbiedt hoe hoger de afvalstoffenheffing zal zijn.

Omgekeerd levert betere afvalscheiding en het aanbieden van minder afval een lagere afvalstoffenheffing op.

Diftar is voortgekomen uit deze vraagtekens en vervangt het solidariteitsbeginsel door het principe ‘de vervuiler betaalt’.

Men kan echter ook zeggen, dat we hier bij de afvalstoffenheffing te maken hebben met een NUTS-betaling, d.w.z. dat het te vergelijken is met het bedrag dat we voor electriciteit betalen. Dat is immers ook gekoppeld aan het werkelijke gebruik. We delen niet het totale energievebruik door het aantal huishoudens.

Daar kan dan weer tegenin worden gebracht, dat het energiegebruik gekoppeld is aan consumptie en reele behoeften te boven gaat. De afvalstoffenverwerking is echter in veel mindere mate een zaak van de consument, die immers geen controle heeft over bij voorbeeld verpakkingsmateriaal - een van grootste vormen van afval. Dit geldt niet voor industriële toepassingen en grootverbruikers, daar gelden andere tariefstructuren en kortingen.

In het algemeen staan Nederlanders voor het idee dat de vervuiler moet betalen en stemmen ze in met het idee, dat iedereen voor zijn eigen kosten moet opdraaien. Bij een van de laatste peilingen - 2006 - lag dat percentage rond de 75%. Het maakte niet uit of men die vraag stelde in een gemeente met solidariteitsheffing of in een gemeente met een gedifferentieerde heffing.

Het ligt anders wanneerde vraag wordt gesteld of men een voorstander is van de diftar of niet. Het blijkt dat minder dan 50% van de nederlanders er voorstander van is, dat de solidariteitsheffing wordt afgeschaft. Men ziet blijkbaar in dat uiteindelijk de diftar leidt tot vergroting van de bureaucratie en in veel gevallen voor een nieuwe onrechtvaardigheid kan zorgen, namelijk voor de lagere inkomens die hun afvalstoffenheffing soms ongerijmd hoog zien stijgen, zonder dat ze er veel invloed op kunnen uitoefenen.

Een solidariteitsheffing naar rato van het inkomen zou - zoals we dat al kennen in de inkomstenbelasting - een veel rechtvaardiger oplossing zijn, als we toch van de solidariteitsheffing af zouden willen. Wanneer men vraagt waarom men tegen de diftar is, wordt vaak gezegd dat men er zelf nadelig door zou worden beinvloed. Dat zou betekenen dat de helft er door achteruit gaat en de andere helft er op vooruit zou gaan.

De burger begrijpt intussen heel goed dat er een directe relatie bestaat tussen afval, afvalgedrag en hoogte van de afvalstoffenheffing. De vervuiler betaalt klinkt als een heel goed beginsel, maar in de praktijk van ons dagelijkse leven is het niet radikaal door te voeren zonder opnieuw onrechtvaardigheid te veroorzaken.

Uit ander onderzoek blijkt echter dat de meeste mensen - 65% - na invoering van het gedifferentieerde tarief heel tevreden is met de persoonlijke uitkomst. Dat betekent echter ook dat een op de drie mensen er in onbekende mate op achteruit is gegaan.