InfoCash

Artikel

Beperking hypotheekrenteaftrek leidt tot chaos

Auteur: eliezeryair | geschreven op 14-11-2010

Verheugend nieuws voor ieder die actief is op de huizenmarkt. De afgelopen jaren zorgde de ingezakte huizenmarkt voor hoofdbrekens bij kopers, verkopers, hypotheekverstrekkers en makelaars maar nu lijkt er een voorzichtige kentering. De Vereniging Eigen Huis (VEH) kwam onlangs met het bericht dat de consument weer wat meer vertrouwen heeft in de huizenmarkt. De VEH denkt zelfs dat er 2010/2011 meer huizen verkocht gaan worden. Het consumentenvertrouwen is vooral gestegen doordat het nieuwe kabinet VVD/CDA met gedoogsteun van de PVV de hypotheekrenteaftrek (HRA) belooft met rust te laten.
Des te onbegrijpelijker dat juist nu in de Eerste Kamer stemmen opgaan tot inperking van de hypotheekrenteaftrek. Een meerderheid in de senaat vraagt het kabinet in een motie daarover na te denken. De motie, die werd ingediend door zeven partijen, heeft de steun van 38 van de 75 senatoren. En met het werpen van een nieuwe steen in de verre van rimpelloze hypotheekvijver lijkt het erop dat er een nieuwe periode van onrust ontstaat met alle negatieve gevolgen van dien.


hypotheekrenteaftrek

Er zijn te weinig betaalbare koopwoningen. Het simpele economische principe van de wet van vraag en aanbod maakt dat bij een tekort aan (betaalbare) koopwoningen de prijs zal stijgen. Er is echter geen tekort aan koopwoningen. Ieder die zijn ogen niet in zijn zak heeft zitten kan zien dat er ruim voldoende aanbod is. Wel is er een tekort aan betaalbare koopwoningen. In de afgelopen decennia is de huizenprijs opgedreven en het leek wel alsof er geen einde kwam aan die opgaande lijn. In 1995 kostte een woning gemiddeld nog geen ton, namelijk € 93.750,-. Dit betekent dat een woning de afgelopen 14 jaar zo'n anderhalf keer zo duur is geworden (bron: VBO-wonen). Gemeenten profiteerden van de hogere huizenprijs omdat het hen in staat stelden een hogere onroerendzaakbelasting (OZB) te heffen bij de huizenbezitters.
Gesteld kan worden dat de hypotheekrenteaftrek in Nederland heeft gezorgd voor een gezonde marktwerking. Er was vertrouwen van de consument en ieder deelde in de successen. De HRA speelt dus een centrale rol. Wat is die HRA? Simpel gezegd komt die op het volgende neer: De hypotheekrenteaftrek is een belastingmaatregel waarmee sinds 1894 de kosten van de financiering van de eigen woning fiscaal aftrekbaar worden gemaakt. De verwachting is hierbij dat de drempel om een woning aan te schaffen verlaagd wordt. Verder wordt het op deze manier fiscaal aantrekkelijker om de woning te blijven financieren door een lening, zodat zelf opgebouwd kapitaal geïnvesteerd kan worden in de economie. Die investering volgt uiteraard pas op termijn na verkoop van de woning. Door de duur van de hypotheekperiode te beperken en daarmee de verkoper van een woning te dwingen vrijkomend kapitaal te herinvesteren in een eventueel nieuw aan te kopen woning wordt er direct geld in de economie gebracht. Het systeem van de hypotheekrenteaftrek bestaat al langere tijd en afgezien van enkele aanpassingen voldoet het nog steeds en heeft de Nederlandse burger het systeem zodanig geaccepteerd dat velen bij verandering van het stelsel in financiële problemen kunnen raken. De keerzijde van het huidige systeem is dat het behoorlijk duur is; Het kost de schatkist jaarlijks zo’n 11 miljard euro. Er zijn echter ook baten, zoals de overdrachtsbelasting, het eigenwoningforfait, de OZB, enz.

oneerlijk

Er gaan geluiden op die aangeven dat de huidige manier waarop hypotheekrenteaftrek is geregeld oneerlijk is. De mensen met de hoogste inkomens en de duurste huizen zouden er het meeste van profiteren. En juist die groep zou de aftrek het minst nodig hebben. Dat geldt overigens voor iedere fiscale aftrekpost, dus bijvoorbeeld ook voor aftrekbare studiekosten, bijzondere ziektekosten, enz. Naarmate het inkomen in een hogere belastingschijf zit, levert een aftrekpost nu eenmaal meer op aan belastingteruggave. Dat kan alleen worden voorkomen door alle aftrekposten af te schaffen of door iedereen hetzelfde belastingtarief (vlaktax) te laten betalen. De hypotheekrenteaftrek zou mensen bovendien stimuleren om hoge hypotheekschulden aan te gaan en het kost de staat enorm veel geld. Met name de linksgeoriënteerde politieke partijen als de PvdA wil daarom de hypotheekrenteaftrek beperken. De PvdA bijvoorbeeld wil dat de hypotheekrenteaftrek eerlijker wordt zodat “gewone mensen” de rente kunnen blijven aftrekken, maar villa’s niet langer zwaarder worden gesubsidieerd dan rijtjeshuizen. Een beperking van de renteaftrek voor hogere inkomens heeft zeker gevolgen voor de doorstroming op de woningmarkt. Wat aan de bovenkant van de markt gebeurt, werkt door naar beneden. Nog slechtere doorstroming naar duurdere woningen leidt er op den duur toe dat er minder betaalbare woningen vrijkomen voor lagere inkomens. De aftrek blijft naar het idee van de PvdA overigens wel in stand maar wordt in dertig jaar tijd beperkt tot 30%. Het maximum bedrag waarover kan worden afgetrokken wordt in 2014 beperkt tot 1 miljoen euro en gaat eveneens in dertig jaar naar de gemiddelde huizenprijs. Er is weinig onderzoek gedaan naar de effecten van beperking van de hypotheekrenteaftrek bij met name de meerverdienenden. Met name de psychologische effecten en de onrust die beperking van de HRA teweeg zullen brengen en de economische gevolgen (lees: het prijskaartje) zijn niet in kaart gebracht. Weinig mensen twijfelen over het verstorende effect van de bij woningeigenaren populaire fiscale regeling. Vooral bij een te snelle en/of radicale afbouw van de regeling. Daar zijn wel voorbeelden van bekend. In Zweden en Denemarken ging de woningmarkt volledig onderuit toen daar tijdens een economische recessie de hypotheekrenteaftrek werd afgeschaft.

instandhouden

Want, zo beweren anderen, de hypotheekrenteaftrek is de draagmuur van onze economie. De meer rechtsgeorienteerde politieke partijen als CDA en VVD waren mordicus tegen beperking van de HRA. De aftrekbaarheid voor de eerste woning blijft bij deze partijen onverkort gehandhaafd. Dat biedt de noodzakelijke zekerheid aan eigenaren die langdurige verplichtingen zijn aangegaan, zeker in de laagste inkomensklassen.
Want wat brengt de hypotheekrenteaftrek teweeg. Het zet mensen aan tot het kopen van een eigen woning en maakt eigen woningbezit aantrekkelijker. Het is een gezonde en verstandige vorm van vermogensopbouw. De HRA is bovendien een stimulans voor de doorstroom naar duurdere huizen. Want de huizenmarkt is deels een gesloten systeem. Starters stromen in en zoeken vooral woningen in het lagere segment. De doorstromers gaan op zoek naar duurdere woningen (groter a.g.v. gezinsvorming, duurder a.g.v. een hoger besteedbaar inkomen). Ouderen verlaten de woningmarkt en investeren het vrijgekomen geld in de economie. Het is overduidelijk dat er een hele industrie afhankelijk is van deze verhuisbewegingen (hypotheekadviseurs en –verstrekkers, makelaars, verhuisbedrijven, aannemers, woninginrichters, keukenproducenten etc).
Belangrijk in de discussie over de HRA is of de hoge huizenprijs wordt veroorzaakt door de regeling zelf of een andere oorzaak heeft. De hoge woningprijzen worden namelijk primair veroorzaakt door een mismatch tussen vraag en aanbod. De vraag is het laatste decennium enorm toegenomen door de economische groei, de bevolkingsgroei en de dalende werkeloosheid. Het zou verstandig zijn, niet in de laatste plaats vanwege de economische impuls, om in te zetten op het versneld bouwen van meer woningen in alle prijsklassen.

politiek

Het is bekend dat veel mensen zich tijdens de verkiezingen laten leiden door belangrijke thema’s als de HRA. Een rondje langs de politieke partijen geeft het volgende beeld.
Tegen afschaffing van het huidige stelsel van de HRA is eigenlijk alleen de rechts-liberale VVD, sinds de verkiezingen in 2010 de grootste partij. Het CDA lijkt weinig te voelen voor het aanpakken van de hypotheekrenteaftrek maar is daar wat vaag over. Nu de partij deel uitmaakt van de nieuwe regering lijkt het erop dat het CDA meegaat met de VVD.
De PvdA wil ingrijpen en de HRA beperken voor met name de hogere inkomens, een oud-socialistisch beginsel van pakken van de rijken en geven aan de armen. Het links-liberale D’66 wil de HRA hervormen waarbij met name starters profijt zullen hebben van de fiscale regeling en er geen verschil meer is tussen inkomensgroepen; iedereen mag de rente aftrekken tot een maximum van 30%. De links-christelijke ChristenUnie wil de HRA aanpakken en beperken voor de hogere inkomens.
De linkse partijen als GroenLinks en de Socialistische Partij willen inperking en afbouw van de HRA, GL wil zelfs een opheffing van de regeling.
Nu de Eerste Kamer heeft gevraagd om een hernieuwde discussie is het van belang om te weten hoe de gedoogpartij PVV en de klein-rechtse SGP denkt over de HRA. De PVV is tegen herziening en wil alles laten zoals het nu is. Voor Wilders is de hypotheekrenteaftrek een recht van de burgers en een ononderhandelbare aftrekpost. Volgens Wilders hebben honderdduizenden Nederlandse gezinnen een huis gekocht op basis van garanties van de overheid.
De SGP wil op termijn de HRA herzien en verbinden aan een maximum echter in verband met de economische crisis kis de partij niet voor een aanpassing op dit moment.
De discussie is weer los. Is uw huis in goede handen bij de partij van uw keuze? Of schaart u zich achter de uitspraak van de Partij voor de Dieren: “Er zijn belangrijker dingen in het leven dan de hypotheekrente.”