InfoCash

Artikel

Puberteit.

Auteur: pompstra82 | geschreven op 12-05-2010

In dit artikel gaan we het hebben over de normale puberteitsontwikkelimg bij meisjes en over een aantal aspecten van de menstruatiecyclus. Daarnaast komen de meest voorkomende menstruatiestoornissen in de puberteit ter sprake.


Premenstrueel syndroom (PMS).

Alvorens iets te zeggen over de menstruatiestoornissen op zich, wil ik hier nog even ingaan op de klachten die veel meisjes en vrouwen kennen in de periode voorafgaande aan de ongesteldheid. Dit zogenoemde premenstruele syndroom (PMS) wordt gekenmerkt door een aantal psychische en lichamelijke klachten. Zo hoort daarbij een wisseling in gemoedstoestand met prikkelbaarheid of neerslachtigheid tot een depressieve stemming toe. Ook zijn snelle vermoeidheid, hoofdpijn, iets gevoelige borsten niet ongewoon. Er wordt wel gezegd dat ook bij vrouwen met een opvallende PMS relatief vaker een pijnlijke menstruatie bestaat. Waarschijnlijk is dat ook wel zo. De oorzaak van deze premenstruele klachten is niet goed bekend. Wanneer er veel last wordt ondervonden, kan de huisarts, afhankelijk van welke klachten het meest op de voorgrond staat, medicijnen geven. Wanneer een pijnlijke menstruatie en PMS samengaan, worden middelen als ibuprofen, naproxine of orale anticonceptiva gebruikt. Bij gevoelens van lusteloosheid wordt vitamine B6 voorgeschreven.

Uitblijvende ongesteldheid (amenorroe).

Wanneer de menstruatie langer dan zes maanden uitblijft, wordt gesproken van amenorroe.
Deze term gebruik je ook wanneer bij een meisje ouder dan veertien jaar nog geen ongesteldheid is opgetreden, en bij wie nog geen puberteitskenmerken bestaan. Ook spreken we van amenorroe bij uitblijvende ongsteldheid bij een volledige puberteit en een leeftijd ouder dan zestien jaar. Boven beschreven toestanden vragen om verder onderzoek. De oorzaken kunnen liggen op het gebied van de eierstokken, baarmoeder, hypofyse. Bekend hierbij zijn spanningen en stress, intensieve (top)sport, ernstig gewichtsverlies (annorexia). Er zal altijd een goed onderzoek moeten worden ingezet, hetgeen meestal specialistisch van aard is.

Abnormaal hevig bloedverlies.

Wanneer in de puberteit sprake is van abnormaal hevig bloedverlies bij de menstruatie, met of zonder regulaire cyclus, moet hierbij nader onderzoek worden ingezet. Diverse oorzaken, in verschillende organen gelegen, zoals baarmoederhals, eierstokken, maar ook stollingsstoornissen enzovoort zijn mogelijk. Afgaande op voorgeschiedenis en onderzoek wordt de ene mogelijkheid weer waarschijnlijker dan de anders. Op grond hiervan wordt de behandelkeuze gemaakt. Veelal zal het om niet al te ernstige vormen gaan. Hierbij is de cyclusduur normaal, maar duurt de menstruatie langer en is het bloedverlies heviger dan normaal. In deze situstie kan het middel naproxen worden gebruikt. Voor het geval dit ontoereikend blijkt, kan overgegaan worden op hormonale therapie.

Pijnlijke menstruatie of dysmenorroe.

Voor een grote groep tieners en vrouwen is de menstruatie pijnlijk, met krampen in de onderbuik of uitstralende pijn in de liezen, soms met pijn in de rug. In een groot Amerikaans onderzoek werd bij zestig procent van de andolescenten een pijnlijke menstruatie gevonden. Ongeveer veertien procent had hierdoor schoolverzuim. De pijn blijkt te worden veroorzaakt door de aanwezigheid van bepaalde stoffen die de baarmoeder aanzetten tot samentrekken. Zij komen alleen verhoogd voor bij een cyclus waarbij een eisprong plaatsvindt. Dat is de reden dat de eerste maanden, waarin we zagen dat de cyclus nog zonder eisprong verloopt, relatief weinig menstruatiepijn wordt gevoeld. De stoffen waarover we het hebben zijn prostaglandines. In een gel worden deze prostaglandines gebruikt om de baring in te leiden. Wanneer ze plaatselijk worden aangebracht wordt de baarmoederhals weker en gaat de ontsluiting beginnen. De behandeling van menstruatiepijn is dan ook gericht op tegenwerking van deze stoffen. De eerder genoemde middelen zoals ibuprofen en naproxen hebben deze eigenschap en worden dan ook bij menstruatiepijn voorgeschreven. Een andere mogelijkheid is het voorkomen van de eisprong of ovulatie door middel van de anticonceptiepillen. Bij aanhoudende pijn ondanks medicijngebruik moeten andere oorzaken worden uitgesloten. Dit vervolgonderzoek ligt op het terrein van de gynaecoloog.

Menstruatie.

In tegenstelling tot wat veelal wordt gedacht, is de eerste ongesteldheid bij meisjes een relatief laat puberteitskenmerk. Dat wil zeggen dat de secundaire geslachtskenmerken, zoals borstgroei en schaamhaar, al een vrijwel volwassen aspect hebben op het moment dat de eerste ongesteldheid komt. Bij meisjes is dan ook zonder deze ontwikkeling geen ongesteldheid te verwachten. Ook de puberteitsgroeispurt is al vrijwel helemaal over als de ongesteldheid begint. Na het optreden hiervan is nog sprake van enige restgroei die nog zo\\'n kleine 6 cm bedraagt. De gemiddelde leeftijd waarop de eerste ongesteldheid optreedt schuift alsmaar naar een jongere leeftijd toe. In Nederland is dat momenteel dertien jaar en drie maanden. In de Verenigde Staten is het gemiddelde al twaalf jaar en zes maanden. De meeste meisjes hebben de eerste paar jaar een cyclus zonder eisprong. Na vijf jaar is nog zo\\'n vijftien procent zoals het heet anovulatoir, dat wil zeggen dat er nog geen eitje uit de eierstok vrijkomt. De cyclus wordt vaak opgegeven 28 dagen te duren. Dit kan echter vrij aanzienlijk variëren. Zo zijn cycli van 22 tot 35 dagen nog normaal, waarbij slechts bij vijftien procent een cyclus van 28 dagen bestaat. De cyclus wordt gerekend als zijnde het aantal dagen tussen de eerste dag van de vorige menstruatie en de eerste dag van de volgende. De duur van de cyclus kan per maande variëren, evenals het aantal dagen dat de menstruatie duurt. Meestal is dit drie tot zeven dagen, met een geschat bloedverlies van 30-40 ml. Tijdens de cyclus worden twee fasen onderscheiden, waartussen de eisprong of ovulatie en de menstruatie plaatsvinden. In de eerste fase wordt onder invloed van twee hormonen uit de hypofyse, LH en FSH, in de eierstok een zogenoemd folikel gevormd. De hypofyse is een klier die onder aan de hersenen is gelegen en vele soorten hormonen produceert. De folikel in de eierstok produceert oestrogeen, het vrouwlijke hormoon. Onder invloed hiervan gaat het slijmvlies van de baarmoeder in dikte toenemen. Door het oestrogeen wordt het LH gestimuleerd waardoor de eicel uit de folikel vrijkomt. Na dit vrijkomen van de eicel (de ovulatie) produceert de eierstok progesteron. Onder invloed van zowel oestrogeen als progesteron wordt het slijmvlies van de baarmoeder klaargemaakt voor de innesteling van een bevrucht eitje. Wanneer deze innesteling niet plaatsvindt, zakt de progesteron- en oestrogeenproductie snel in en wordt het slijmvlies van de baarmoeder afgestoten. Dit leidt tot een aanhoudende bloeding, de menstruatie. Hierna begint de cyclus opnieuw. De periode tussen het vrijkomen van het eitje en het begin van de menstruatie is bij vrijwel alle vrouwen hetzelfde, namelijk 14 dagen. De variatie in de cyclus wordt veroorzaakt door de andere fase, die tussen menstruatie en de eisprong.