InfoCash

Artikel

Bijbelstudie: Marcus, het oudste evangelie

Auteur: HectorServadac | geschreven op 08-06-2010

Heeft Jezus van zichzelf gedacht dat hij de zoon van God (de messias) was of niet?
Die vraag staat centraal in het evangelie van Marcus.
Wat is zo bijzonder aan het evangelie van Marcus? Het evangelie van Marcus is een biografie over Jezus van Nazareth (Christus) uit de eerste eeuw van de jaartelling. Het is vermoedelijk al enige tijd voor het jaar 70 vervaardigd. Het is vooral gericht aan christenen van niet-joodse afkomst. Volgens de traditie in de kerk zou Marcus het evangelie in Rome hebben geschreven.



De opbouw van Marcus


Het evangelie van Marcus kent 16 hoofdstukken en is in drie delen te verdelen.

Proloog: de voorbereiding van Jezus' komst bij Johannes de Doper (1:1 - 13)
Deel 1: Jezus begint te prediken in Galilea (1:1 - 6:6)
Deel 2: Jezus trekt rond door Palestina (6:6 - 10:52)
Deel 3: Jezus trekt naar Jeruzalem, wordt gevangen genomen, gekruisigd en sterft. (11:1 - 15:47)
Epiloog: De opstanding van Jezus (16:1 -20)

Het karakter van het evangelie


Iedereen die het boek leest, krijgt de indruk dat we met een chronologische beschrijving van het optreden van Jezus te maken hebben. Dat is bij nader inzien toch niet het geval. Het boek heeft als geheel eerder een theologisch doel en wil verduidelijken wat het betekent dat Jezus van Nazareth de messias is. Marcus wilde verklaren hoe het kwam dat het joodse volk van Jezus' tijd de boodschap van het evangelie niet heeft aanvaard.
Hij tekent daarbij aan dat ook de apostelen niet goed hebben begrepen waarom het Jezus te doen was. Groot belang hecht hij aan de belijdenis, uitgesproken door de apostel Petrus. Petrus zedgt tegen Jezus dat hij de messias is. Daarmee wilde Marcus zeggen dat ondanks het feit dat Jezus als messiaanse koning anoniem bleef en alleen de boodschap van het aanbrekende koninkrijk wilde verkondigen, enkelen van zijn leerlingen hem toch hebben erkend.
De (heimelijke) belijdenis van Jezus als koning - in het door de keizer bezette Palestina een daad van rebellie! - is dus de kern van zijn evangelie.

Het Messiasgeheim


Marcus laat voortdurend in zijn evangelie zien, dat Jezus niet als messiaanse koning is herkend, maar dat ook niet wilde. Jezus wilde zijn missie tot op zekere hoogte verbergen en vroeg geen aandacht voor zijn eigen persoon. Voor hem stond de verkondiging van het koninkrijk centraal. Daaruit zoui kunnen blijken dat Jezus zichzelf vooral of zelfs uitsluitend als een boodschapper heeft gezien. Dat staat op gespannen voet met de betekenis die de discipelen aan Jezus hebben toegeschreven. Voor hen is Jezus de 'zoon van God'- een titel voor de joodse koning. Hoe kan die spanning worden opgelost? Heeft Jezus zichzelf als de zoon van God gezien, of zeggen alleen de discipelen dat? Hoe kun je dat probleem oplossen? Ofwel Jezus is de zoon van God, ofwel hij is alleen de boodschapper van het koninkrijk. Als Jezus eigenlijk nooit gezegd heeft dat hij de zoon van God was, dan heb je een probleem.
Marcus heeft daar een literaire oplossing voor gevonden. Regelmatig vraagt Jezus zijn discipelen om niet aan de mensen te vertellen dat hij de messias is. Vandaar de term 'messiasgeheim'. De tegenspraak is daarmee weggenomen, want nu wordt duidelijk dat Jezus zelf niet wilde dat hij als koning van Israël erkend werd. Hoewel hij de koning was, wilde hij alleen erkend worden op grond van zijn boodschap. De prediking van het evangelie is belangrijker dan de prediking over Jezus. Het idee van het 'messiasgeheim' is een typische vondst van Marcus, die door de andere evangelisten niet is overgenomen.