InfoCash

Artikel

Bijbelstudie: het evangelie van Matteüs

Auteur: HectorServadac | geschreven op 08-06-2010

Is Jezus nu een joodse messias of niet? Het eerste bijbelboek van het Nieuwe Testament is het evangelie van Matteüs. Volgens de traditie geschreven door een joods-christelijke schrijver voor een joods-christelijke gemeente. De spanning die er in het begin was tussen christenen van joodse en van niet-joodse herkomst is door het hele evangelie heen te voelen. Waar gaat dat evangelie nu over? Waarin verschilt het van de andere evangeliën? Is de gemeente van Jezus nu vooral joods of heidens?


De opbouw van Matteüs


Het evangelie van Matteüs kan worden ingedeeld in vier delen.
1. De voorgeschiedenis - 1:1 - 4:11
Geboorte van Jezus, zijn stamboom, de kindermoord van Bethlehem, het optreden van Johannes de Doper.

2. Jezus' optreden in Galilea - 4:12 - 13:52
Begin in Kapernaüm, de Bergrede (5:1 - 7:29), de tien wonderen, de strijdgesprekken met de Farizeeën, eindigende met Jezus' verwerping in Nazareth.

3. Jezus' rondreis door Palestina - 13:53-20:34
De dood van Johannes de Doper, wonderverhalen, de belijdenis van Petrus (Mat. 16) en de eerste aankondigingen van het lijden in Jeruzalem en dan de tocht naar Jeruzalem voor het Paasfeest.

4. Jezus tocht naar Jeruzalem - 21:1 - 25:46
De feestelijke intocht met Palmpasen, de redevoeringen tegen de Farizeeën, het laatste avondmaal, de arrestatie van Jezus, het verhoor bij Kajafas en bij Pilatus, zijn executie op het kruis en zijn opstanding uit de dood.

Het karakter van het evangelie


Het evangelie van Matteüs is geschreven om te aan te tonen dat Jezus van Nazareth de messiaanse koning van Israël is, de ware 'zoon van David.' (David is de stamvader van Israëls koningen.) Daarnaast wilde Matteüs laten zien hoe het gekomen is dat deze messias, die door zijn eigen volk met grote hartstocht werd verwacht, door dat volk niet werd aanvaard. Vooral de geestelijk leiders in Israël moeten het daarbij ontgelden.
Meteen al in het begin moet de stamboom van Jezus bewijzen dat hij inderdaad de ware zoon van David en dus de messiaanse koning is. Het bewijs van zijn status wordt steeds weer gevonden met een verwijzing naar de profetieën van het Oude testament, die allemaal het optreden van Jezus voorspeld hebben. Vandaar dat Matteüs zo vaak zegt: 'Dit is gebeurd zodat de woorden die God door de profeten gesproken had in vervulling zouden gaan.'
Het evangelie laat steeds ook de verschillen zien tussen de prediking van Jezus en de opvattingen van de joodse leraren van zijn tijd. Net als Jezus leggen zij de 'wet' van Mozes uit, de vijf boeken van Mozes (Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium) bevatten de kern van de openbaring van God aan het joodse volk. Jezus legt deze Wet van Mozes steeds uit in relatie tot het nu aangebroken Koninkrijk van God, terwijl de rabbijnen de wet van Mozes inpassen in een compromis met de heersende machten. Zij proberen de bezetting door de Romeinen zo goed als mogelijk is te verdragen en durven van het koninkrijk Gods niet eens te dromen.
Volgens Matteüs bestaat er een grote spanning tussen Jezus en de joodse leraren omdat de laatste deze boodschap van het aangebroken Koninkrijk van God niet hebben aanvaard.

De Bergrede


Het meest bekende deel van het evangelie is ongetwijfeld de Bergrede, die we vinden in hoofdstuk 5 tot en met 7 van Matteüs. Tegenover de gangbare betekenis van de Wet - ingepast in het compromis met de bezettende macht - brengt Jezus haar radicale en revolutionaire strekking naar voren.
Wanneer de wet bij voorbeeld zegt dat een echtscheiding altijd mogelijk is volgens strakke wetsregels, accepteert Jezus die uitleg niet. Deze uitleg gaat er immers van uit, dat echtscheiding tot het normale leven behoort en van de willekeur van een man afhangt. Ze berust dus op het compromis met onze natuur en de omstandigheden en bovenal geeft ze grote macht aan mannen over hun vrouwen. Jezus stelt daarentegen, ter bescherming van de Zwakkere partij hier, dat echtscheiding verboden is, al geeft hij aan dat daar één enkele uitzondering op bestaat. Wanneer er sprake is van overspel door de vrouw, dan is het huwelijk feitelijk al ontbonden. Dan is het recht op bescherming dat een huwelijk in die tijd aan de vrouw bood, feitelijk opgeheven. Echtscheiding is dan alleen een bevestiging van de realiteit, het huwelijk is eigenlijk al ontbonden.
Joodse leraren spraken daar meestal makkelijker over. Zo is er een uitspraak van joodse geleerden dat een man zijn vrouw al een echtscheiding kon geven als hij van mening was dat er een èrwah, een 'lelijkheid' aan haar kleefde. Dat was volgens rabbi Sjammai al het geval, wanneer de vrouw slecht kon koken.
De Bergrede heeft daarnaast veel te zeggen over de omgang met de vijand (hebt uw vijand lief), de naaste (hebt uw naaste lief), en geeft als modelgebed het Onze Vader dat nog steeds dor miljoenen christenen in de wereld elke zondag openlijk wordt gebeden.