InfoCash

Artikel

Bijbelstudie: het evangelie van Lukas

Auteur: HectorServadac | geschreven op 08-06-2010

Is het evangelie wel voor geletterden of is het boodschap voor slaven en de massa? Met Lukas komt het evangelie in de wereld van de Romeinse en Griekse cultuur terecht. Hij schrijft voor mensen met een goede schoolopleiding en probeert hun ervan te overtuigen dat Jezus de waarachtige mens is. Volgens de traditie was Lukas een leerling van de apostel Paulus en getraind als arts. Dat geeft aan zijn verhalen over Jezus' genezingen een bijzonder karakter.


De opbouw van het evangelie

Lukas kent in principe dezelfde opbouw als Matteüs en Markus, en neemt veel van zijn stof van hen over.

1. Proloog - 1:1 - 4:13
De aankondiging van Jezus' geboorte en die van Johannes de Doper, verhalen over Maria, de moeder van Jezus, de doop van Jezus in de Jordaan en de verzoeking in de woestijn.

2. Jezus' optreden in Galilea - 4:14 - 9:50
Begin van de prediking in Nazareth en Kapernaüm, de vijf strijdgesprekken met joodse leraren, de uitzending van de 12 discipelen en de gelijkenissen - verhalen die als illustratie bedoeld zijn - van het Koninkrijk.

3. Jezus onderweg naar Jeruzalem - 9:51 - 19:27
Ruzie met de Samaritanen, de uitleg van de wet op de naastenliefde, redevoeringen tot het volk, Jezus als gast van Farizeeërs, gelijkenissen van het Koninkrijk.

4. Jezus' laatste optreden en zijn dood in Jeruzalem - 19:28 - 24:53
Intocht in Jeruzalem, redevoeringen over de aard van het koninkrijk, het laatste avondmaal, zijn arrestatie, de executie, de begrafenis, opstanding en hemelvaart.

De taal van het evangelie


Het evangelie van Lukas heeft zijn bijzondere karakter te danken aan twee feiten. In de eerste plaats is Lukas zelf geen ooggetuige geweest en heeft dus andere bronnen moeten raadplegen. Die andere bronnen waren uiteraard het evangelie van Marcus dat al vóór het jaar 70 gepubliceerd was, en oudere versies van het Matteüs evangelie die al de ronde deden. Ook heeft Lukas contact gehad met andere apostelen die hem konden vertellen wat zij wisten. Hij maakt er in zijn proloog melding van hoe hij al deze bronnen bestudeerd heeft voordat hij zijn eigen evangelie samenstelde.
In de tweede plaats is Lukas een man met een echte opleiding, wellicht als arts zoals de traditie zegt. Dat betekent dat hij zich vooral richt op mensen met een soortgelijke opleiding die goed Grieks spraken.
Dat kun je terugvinden in zijn stijl van schrijven die van hogere literaire waarde is dan de het evangelie van Markus of Matteüs. Hij heeft vooral gekeken naar de stijl van het Grieks zoals je dat kon vinden in de Griekse vertaling van het Oude testament - de zogenaamde Septuaginta. Die vertaling heeft hij goed tot zich laten doordringen en in die stijl heeft hij zijn evangelie dan ook geschreven. Het was dus zijn bedoeling om een 'heilige tekst' van deze biografie te maken die aansloot bij het Oude Testament en tegelijkertijd indruk te maken op mensen die zich van een verfijnd Grieks konden bedienen.
Het is te vergelijken met een schrijver die een boek in het Nederlands schrijft en aansluiting zoekt bij de taal van de Statenvertaling van de Bijbel.
Lukas doet ook een poging de biografie van Jezus te schrijven in de stijl van de biografieën van zijn tijd en doet dan ook vooral zijn best om de juiste chronologische volgorde te vinden.

Het karakter van het evangelie


Om aansluiting te vinden bij zijn niet-joodse lezers bewerkt Lukas het materiaal dat hij aantrof. Zo zijn er bij hem weinig verwijzingen te vinden naar de joodse context van Jezus' leven en optreden. Wanneer markus bij voorbeeld Jezus enkele psalmwoorden in de mond legt wanneer hij sterft (Mijn god, mijn god, waarom hebt u mij verlaten? - Psalm 22) laat Lukas deze woorden weg. Zijn lezers zouden het citaat uit de Psalmen niet meteen herkend hebben.
Net als in een echte biografie probeert hij de persoonlijkheid van Jezus te benadrukken die uit zijn woorden en daden naar voren komt. Dat is wel een persoonlijkheid met een bovenmenselijke status. Jezus kent bij voorbeeld de gedachten van zijn toehoorders, weet alles wat er gebeurt, zodat de vraag 'wie heeft mij aangeraakt' (bij Markus wel geciteerd in Mk. 5:30-32) bij Lukas eveneens is weggelaten.
In de lijdensgeschiedenis benadrukt Lukas de onschuld van Jezus zodat de kwaadaardigheid van de Romeinen én de joodse overheid scherp naar voren komt. Jezus is de waarachtige, zondeloze mens die door de gehele wereld wordt verworpen. Karakteristiek is daarom voor Lukas de titel 'Zoon van de mens' als aanduiding van Jezus' hoge waardigheid. De 'zoon des mensen' is de toekomstige Rechter van de wereld, die na zijn dood en opstanding zal terugkeren om de wereld te oordelen. Zo heeft volgend Lukas God beschikt, dat Jezus zou sterven om daarmee de hoogste waardigheid te ontvangen, de rechter van de wereld te zijn. Op die manier wordt de verkondiging van het Koninkrijk, nadrukkelijker dan bij de andere evangelisten, tot een toekomstige realiteit.