InfoCash

Artikel

Het Nieuwe Atheisme

Auteur: HectorServadac | geschreven op 22-07-2010

Als mensen hun geloof verliezen halen ze meestal de schouders op en gaan wat anders doen. In het begin van deze eeuw ontstond er schijnbaar spontaan een sterke anti religieuze beweging. Richard Dawkins, Sam Harris, Daniel Dennett, en Christopher Hitchens worden wel aangeduid als de vier apocalyptische ruiters. De beweging wordt aangeduid als het nieuwe atheïsme.


Het Nieuwe Atheisme: vol zekerheid


Kenmerkend voor deze nieuwe beweging is de volstrekte zekerheid waarmee haar voorstanders hun opvattingen ventileren. Ze worden gemotiveerd door een morele zorg over de gevolgen van religieuze overtuigingen door heel de wereld heen. Soms, in het bijzonder bij de journalist Christopher Hitchens, kun je een grote woede voelen. Op het Internet kun je een groot aantal van de discussies terugvinden die hij met allerlei religieuze leiders gevoerd heeft. In hun opvattingen brengen ze meestal niets nieuws. Het meeste van hun bezwaren tegen de godsdienst zijn al eeuwen bekend. Interessant is wel dat ze allemaal uit verschillende disciplines komen. Dawkins is een bioloog, Hitchens en Harris zijn journalist en alleen Daniel Dennett is een professionele filosoof. Ze hebben in ieder geval een sterke overtuiging een gemeenschappelijk, en een diep verlangen om de atheïstische overtuigingen ook overal in de wereld te verspreiden.

Het Nieuwe Atheisme: de drie principes


Binnen hun gemeenschappelijke overtuigingen kun je drie principes onderscheiden.

* In de eerste plaats delen ze de overtuiging dat er geen bovennatuurlijke of goddelijke realiteit bestaat in het heelal. Als er geen bewijs is voor het bestaan van iets, dan is het irrationeel om er toch in te geloven.
* Omdat ze hier volstrekt zeker van zijn, maken ze vervolgens de bewering dat iedereen die wel in God gelooft dat alleen kan volhouden door het negeren van bewijs. Kortom elke vorm van geloven is irrationeel, strijdig met het menselijk verstand.
* Het derde principe dat ze gemeenschappelijk hebben berust op de aanname dat er een universele morele standaard bestaat. Dat maakt hun positie zo verschillend van andere vooraanstaande atheïsten zoals Nietzsche en Sartre. Zoals Hitchens het in de titel van zijn meest beroemde boek formuleerde, God is niet groot. Hij bedoelde daarmee dat de religie alles in de wereld kan vergiftigen.

Beroemd werd ook de uitdaging die hij de wereld inzond. Hitchens daagde alle religieuze mensen uit om een ethische daad te bedenken, die alleen maar door een gelovige kon worden verricht. Daar stelde hij tegenover dat de grootste misdaden uit de geschiedenis, zoals genocide, de kruisvaart, de Jodenvervolging, alleen maar mogelijk waren op grond van de christelijke religie.

Het Nieuwe Atheisme: een nieuwe vorm van religie?

Een ander opvallend punt van het nieuwe atheisme, is de enorme nadruk op de natuurwetenschappen. De wetenschap bewijst in de eerste plaats de onwaarheid van de religie. Bovendien zijn alle dingen waar de religie over spreekt door middel van wetenschap beter te begrijpen en te verklaren, dan door middel van de religieuze mythen en verhalen.
Het nieuwe is hun overtuiging dat wetenschap in staat is om een alternatief te bieden aan de religie. Wetenschap geeft de waarachtig inzicht in de aard van de kosmos. De wetenschap is dan ook uiteindelijk instaat om het verschijnsel van de religie te verklaren. Maar het nieuwe atheïsme gaat zelfs nog verder dan dat. Wetenschappelijke inzichten kunnen leiden tot een ervaring van ontzag over de manier waarop de kosmos werkt. Die ervaring van verwondering en respect voor de wereld zoals die is, wordt als een authentiek alternatief voor religieuze ervaringen gezien.