InfoCash

Artikel

Het Nieuwe Atheïsme: aanval op het geloof

Auteur: HectorServadac | geschreven op 22-07-2010

Het is in de mode om niet te zeggen dat je een atheïst bent. Dat wordt tegenwoordig aangeduid als het ietsisme. We zeggen dan dat er toch iets moet zijn dat achter en boven deze wereld schuilgaat. Een of andere hogere macht. Vooral mensen die net de kerk de rug hebben toegekeerd, willen deze vorm van geloof nogal eens volhouden. Volgens de schrijvers van het nieuwe atheïsme, Sam Harris, Richard Dawkins, Christopher Hitchens en Daniel Dennett, is zelfs dat gelooft irrationeel en kan het alleen maar tot ongelukken leiden.


Het nieuwe atheïsme: definitie van geloof


Hoewel de schrijvers van het nieuwe atheïsme geen poging hebben gedaan om het begrip geloof nauwkeurig te definiëren, is op grond van hun werken toch wel vast te stellen wat ze er onder verstaan. Richard Dawkins zegt bijvoorbeeld in: The Selfish Gene (De zelfzuchtige genen) dat geloof een blind vertrouwen is zonder bewijs of zelfs tegen al het bewijs in.
Daarom is geloof ook kwaadaardig. Wie gelooft, zoekt niet naar rechtvaardiging van zijn opvattingen en is gekant tegen elke rationele discussie. Er valt met die gelovigen gewoon niet te praten. Het is niet duidelijk of hij bedoelt te zeggen dat wie gelooft genoodzaakt is om irrationeel te zijn. Vloeit het gebrek aan respect voor argumenten voort uit het geloof, of hangt het er toevallig mee samen? In het laatste geval zou het mogelijk moeten zijn dat tenminste sommige gelovigen niet vergeten hun verstand te gebruiken. In het eerste geval zijn alle gelovigen irrationeel en kun je er maar beter geen discussie mee beginnen.

Sam Harris: ultieme overtuiging


Volgens Sam Harris is religieus geloof en overtuiging over zaken die van ultiem belang zijn, zonder enige argumentatie over de waarheid ervan. Religieuze mensen geven elkaar toestemming om in bepaalde zaken heel sterk te geloven zonder daar bewijs voor te hebben.

Christopher Hitchens: fantasiebeeld


Hitchens meende dat religieus geloof uiteindelijk gefundeerd is in de fantasie. Gelovigen willen graag dat de wereld in elkaar zit zoals zij geloven. De wens is dus de vader van de gedachte.

Daniel Dennet: God is vaag


Daniel Dennett tenslotte formuleerde zijn verzet tegen de religie meer op filosofische wijze. Geloof in God kan niet redelijk zijn omdat het begrip God veel te onbepaald is. De uitspraak "God bestaat" is om te beginnen vaag en onhelder, nog voordat we kunnen vaststellen dat ze onwaar is.
Omdat een dergelijk geloof irrationeel is, betwijfelt hij of mensen werkelijk in God geloven. Mensen zeggen wel dat ze geloven, maar daarmee bedoelen ze alleen maar dat het volgens hen een goeie zaak zou zijn als God zou bestaan. Van een echte bevestiging van het bestaan van God kan geen sprake zijn, nogmaals, omdat het begrip van God niet redelijk is.

Daarbij komt het Nieuwe Atheïsme wel in strijd met een lange traditie in de westerse filosofie, die bij Augustinus begon, waarin juist wordt gesteld dat geloof en rationaliteit wel degelijk met elkaar te combineren zijn.
Ook het idee dat het begrip God te vaag en om helder zou zijn om in te geloven blijkt niet altijd een geslaagd argument te zijn. In de eerste plaats omdat bij sommige filosofen het begrip een concrete en nauwkeurige invulling krijgt, maar nog belangrijker, in de tweede plaats, omdat de meeste vormen van geloof in het geheel niet vaag spreken over de natuur van de godheid.