InfoCash

Artikel

De christelijke groet Rom 1:7

Auteur: HectorServadac | geschreven op 19-08-2010

Als christenen dan zo anders zijn dan anderen, dan zou je dat zelfs in de kleinste dingen van het leven moeten opmerken. Misschien zouden ze anders gekleed moeten zijn, op een andere manier met elkaar omgaan en zelfs in het spreken zou je verschil moeten zien.
Is er nu zoiets als een christelijke groet? In de tijd van Paulus wel! Het duurt even voordat de lezer - dat zijn wij - echt wordt aangesproken in deze brief. Maar dan krijgen we ook een volle groet. Paulus wenst zijn lezers toe dat zij Gods genade zullen ervaren en dat ze volkomen vrede en welzijn ontvangen. Dat zit allemaal in de woorden "genade en vrede."


De groet

Tekst:
Rom 1:7 Aan allen in Rome, geliefden van God, geroepen om zijn heiligen te zijn. Genade zij u en vrede van God, onze Vader, en van de Heer Jezus Christus.


Iemand groeten lijkt het simpelste wat er is en dat geldt ook voor het geschreven woord. In onze tijd van e-mail's is er een hele nieuwe etiquette voor ontwikkeld. We zeggen "dag", "hi" of "hoi" of gebruiken meer formele uitdrukkingen. In sommige talen is te groot in feite een zegenwens. Zoals in het Hebreeuws waar we tegen iemand "vrede" zeggen (sjaloom), of in het Arabisch met hetzelfde woord: "sallam aleikoem". Misschien heeft het Nederlands "goedemiddag" etc. daar ook iets van weg. In de tijd van Paulus was de groet in de aanhef van de brief een van de belangrijkste onderdelen van het schrijven. En Paulus gebruikt hier een uitdrukking die later in het christendom een grote rol is gaan spelen omdat bijna elke kerkdienst ermee begint: genade zij u en vrede etc. Kort samengevat: ik wens u toe dat de genadige macht van God heel uw geestelijke en materiële bestaan zowel individueel als sociaal mag dragen en tot bloei mag brengen.

Opvallend is ook dat de brief gericht is aan alle Romeinen hoewel we ook kunnen vertalen "aan allen die te Rome zijn." Zit daar misschien de gedachte achter dat de christenen in Rome in zekere zin de representanten van die hele stad zijn binnen het nieuwe koninkrijk van God? Vormen zij de minderheid die alvast vooruitloopt op de gebeurtenissen zonder zich van die meerderheid helemaal los te maken? Of moeten we gewoon zeggen dat het gaat om alle christenen die in Rome zijn, een meer neutrale uitdrukking? Ik waag het erop om de eerste betekenis in te zien.

De apostel richt zijn brief niet tot de officiële vertegenwoordigers van de kerk in Rome. Dat zegt iets over de manier waarop Paulus denkt over de hiërarchie in de gemeente. Alle christenen worden door hem aangesproken, de gemeenschap van christenen en niet een of ander instituut waarvan de vertegenwoordigers een of andere formele autoriteit bezitten. De brief van Paulus aan de Romeinen is nog geschreven voordat de kerk een instituut werd.

Enkele woorden uitgelicht:


geliefden van God
de aangesprokenen worden hier aangeduid als "geliefden van God." Dat was een vrij normale heidense uitdrukking. Er zitten kleine subtiele verschil in het taalgebruik van Paulus. In de niet-christelijke literatuur betekent geliefd door God dat je een of andere voorkeur geniet bij de goden, dat ze om zo te zeggen goedkeuren wie je bent en bewondering hebben voor wat je doet. Het woord dat Paulus hier gebruikt drukt meer het idee van een relatie uit waarin je met deze God staat. Misschien zou je dat verschil je kunnen voorstellen door te vergelijken met de Nederlandse woorden "populair" en "geliefde" of "beminde." Die populariteit hangt af van je presentatie en prestaties, maar de status van beminde heb je op grond van een (hopelijk) duurzame relatie.

geroepen om zijn heiligen te zijn
Het idee achter deze uitdrukking wordt opnieuw in de vertaling verduisterd. Nu lijkt het net alsof de roeping tot doel heeft om heiligen te produceren, en dan zou je kunnen denken dat dat mensen zijn die een bijzondere morele perfectie vertonen. Maar de echte betekenis van deze uitdrukking komt tot uiting wanneer we het letterlijk vertalen: "geroepen heiligen." Het idee is juist dat wij "heilig" zijn alleen maar omdat en in zo verre wij geroepen zijn. Het is de roeping die christenen apart zet, maar niet hun morele perfectie.

De vertaling die ik hier steeds gebruikt, de Nieuwe Bijbel Vertaling, maakt het ons dus niet makkelijk om echt te begrijpen wat er door Paulus nu echt gezegd wordt.

Genade zij u
Het woord genade zijn we al eerder tegengekomen. Het is in feite de macht en de liefde van God die zichtbaar wordt in daden en gaven die niet zijn verdiend. De groet is in de eerste plaats een mens, de wens dat de aangesprokenen deze genade mag ervaren. Dan is het woord genade begrepen als iets actiefs, bijna als een werkwoord. Je kunt ook zeggen dat de genade zelf een gave is, namelijk de gave van de relatie met God waarin deze genade steeds maar weer werkzaam is. Genade is in ieder geval, net zo min als de zegen, een onpersoonlijk gegeven. Het is iets dat zozeer bij de relatie met God voor, dat het van die relatie bijna niet kan worden losgemaakt. Gods genadige presentie in zijn aannemen en opnemen van de mens in die relatie. En als dat de werkelijkheid is, dan is de vraag alleen nog maar of het ook in mijn dagelijkse leven zichtbaar wordt.

vrede, van God onze vader
Het idee dat God een vader genoemd kan worden was algemeen verbreid in de klassieke wereld. Er het woord vader werd dan gebruikt in de zin van "de vader van de mensen en goden" bijvoorbeeld als het over Zeus ging. Typisch joods was het om God als vader te zien van het volk, omdat God over zijn volk regeerden met wijsheid, zorg en gezag. In de tijd voor het nieuwe testament kwam de gedachte steeds meer naar voren binnen het jodendom dat gold vooral de vader was van de vromen. Voor de Paulus is de uitdrukking natuurlijk ten diepste bepaald door de bijzondere relatie die Jezus claimde met God die zijn vader was in een unieke en speciale betekenis. Wanneer christenen god aanspreken als "onze vader" dan is dat vooral gebaseerd op de verhouding van Jezus tot God.

En van de Heer Jezus Christus
De gehoorzaamheid van het geloof waar Paulus over gesproken heeft is niet sanders dan de erkenning dat Jezus Christus de Heer is en dat hij dat is omdat hij als zodanig door God de Vader is aangesteld. Eigenlijk is het evangelie niets anders dan een uitleg over wat de heerschappij van God betekent. En de kern van dat evangelie is dat God Zijn heerschappij, zijn macht, al wat en wie hij is in de persoon van Jezus openbaart.