Emoties, voor een deel internationale taal

Auteur: andredierick | geschreven op 28-10-2010

Emoties zijn aandoeningen van het gemoed, die omschreven kunnen worden als inwendige belevingen van angst, vreugde, boosheid of verdriet.

Knikkende knieën

Veel emoties zijn varianten van die vier belangrijkste emoties. Emoties en de variaties vertellen ons of we iets fijn vinden of walgelijk en of we teleurgesteld zijn of verdriet hebben of liefhebben enz. In samenwerking met ons denken bepalen emoties de contacten met onszelf en met de buitenwereld. Ze zijn een wezenlijk onderdeel van het mens-zijn.
Emoties kunnen spontaan optreden in bepaalde situaties. Onze hersenen reageren daarbij op positieve of negatieve voorvallen. Dat leidt vaak tot een zeker patroon of gedrag zoals bijvoorbeeld vluchten. Ze kunnen ook gepaard gaan met een aantal verschijnselen zoals het sneller kloppen van het hart, tranen, kriebels in de buik of knikkende knieën.

Conditioneringsproces

Emoties kunnen op verschillende manieren worden opgeroepen. Bijvoorbeeld door het waarnemen van een gebeurtenis, of het zien van emoties bij anderen, of door gedachten en fantasieën. Voor een deel zijn emotionele reacties aangeboren en voor een ander deel zijn zij aangeleerd. Zo kan angstbeleving te maken hebben met aanleg, maar kan ook het gevolg zijn van een bepaald leerproces. Een neutrale belevenis kan door het samengaan met schadelijke gebeurtenissen op den duur angst oproepen. Dit proces van conditionering kan ook weer worden afgeleerd.

Aangeboren of leerproces

Omdat emoties zich van binnen afspelen zijn ze niet altijd in gedrag of gelaatsexpressie herkenbaar. Ook kunnen emoties als blijdschap en verdriet worden onderdrukt of in tegenstelling zelfs worden geveinsd. Onderdrukte emoties zijn soms wel herkenbaar in lichaamstaal of in de klank van de stem.
Veel gezichtsuitdrukkingen bij bepaalde emoties zijn een soort internationale taal omdat ze overal worden herkend. Aangenomen kan worden dat ze daarom aangeboren zijn en niet afhankelijk van een leerproces, dat overal in de wereld verschillend kan zijn. Maar het uiten van emoties kan weldegelijk mede afhankelijk zijn van bepaalde regels of culturen. De cultuur leert vaak in welke omstandigheden sommige emoties al dan niet getoond mogen worden.

Balans tussen emotie en verstand

Emoties spelen een belangrijke rol in het overleven. Angst kan een functie hebben om gevaar te vermijden en woede is van belang voor het uitschakelen van de vijand. Maar emoties kunnen ook in een sociale context een functie hebben. Bij het nemen van beslissingen kunnen emoties een belangrijke rol spelen omdat emotie en verstand daarbij kunnen samenwerken. Voor het nemen van de juiste beslissingen is een goede balans tussen die beiden van belang.