InfoCash

Artikel

De oplossing van het Midden-Oosten conflict

Auteur: eliezeryair | geschreven op 31-10-2010

De Israëlische minister-president Benjamin Netanyahu heeft op 30 oktober opnieuw een voorstel gedaan om het vastgelopen vredesproces in het Midden-Oosten vlot te trekken. Volgens de in Londen uitgegeven Arabische krant Al-Hayat zou Netanyahu hebben voorgesteld een Palestijnse staat te creëren op de Westelijke Jordaanoever voor een proefperiode van 10 jaar met een joodse aanwezigheid in 40% van de gebiedsdelen. n
Het wil maar niet lukken. Het nieuwsgestarte fragiele vredesproces tussen Israel en de palestijnen bevindt zich wederom in een naar het lijkt onoplosbare impasse. Niet voor het eerst en het lijkt erop dat de voortdurend gespannen situatie in het kruitvat Midden-Oosten voorlopig niet zal worden opgelost. Het conflict, dat al bijna een eeuw duurt, lijkt onoplosbaar door vooral de ontoegeeflijkheid van alle betrokken partijen. n
Nu een openlijke oorlog niet voor de hand ligt zijn er slechts een drietal opties die een mogelijke definitieve oplossing voor het conflict kunnen bewerkstelligen. n
Een beschouwing in kort bestek


de toekomst van het Midden-Oosten

Iedere deelnemer aan de voortdurende discussie over de toekomst van het Midden-Oosten heeft een uitgesproken mening over de mogelijkheden en de onmogelijkheden van de diverse oplossingen en het zal niemand verbazen dat die oplossingen voor de politieke opponenten onbespreekbaar zijn.
De orthodox-religieuze rechtervleugel in Israel (onder meer de Nationale Religieuze Partij (NRP) is voorstander van een “Groot-Israël”, een joods Israel dat is gebaseerd op de Thora en dat zich uitstrekt over grote delen van het Midden-Oosten. Volgens die profetie (het land zal zich uitstrekken "van de beek in Egypte (de Nijl) tot de Eufraat") is het Israël van vandaag maar een klein deel van het Israël van morgen. Er zijn overigens vele variaties waarbij de minst extreme denkrichting in ieder geval uitgaat van een joodse staat die zowel de Golan, de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en Gaza omvat.
De meest extreme tegenhanger van de Groot-Israël gedachte is de opvatting van Palestijnse extremisten (onder meer de islamitische terreurbeweging Hamas die sinds 2005 de scepter zwaait in het palestijnse ministaatje Gaza) die de joodse staat Israël niet erkennen en zelfs streven naar de vernietiging van deze staat en een terugkeer van alle palestijnen naar een islamitisch Palestina. In haar manifest zegt de partij de vernietiging van Israël en in plaats daarvan een islamitische staat na te streven. Hamas weigert de staat Israël te erkennen en de wapens op te geven. Ook erkent de terreurgroep de akkoorden niet die de Palestijnse Autoriteit met Israël sloot. Op 29 oktober gingen in Gaza tienduizenden aanhangers van de terreurbeweging Islamitische Jihad de straat op om te betogen tegen de vredesonderhandelingen waarbij zij leuzen riepen als “Dood aan Israël”.
Het grote politieke middenveld wordt gevormd door alle overige betrokkenen die onophoudelijk op zoek zijn naar antwoorden, allianties en zich verscheurd voelen in een politiek krachtenveld dat maar niet tot rust lijkt te komen.
In dat politieke krachtenveld zijn er drie oplossingen voor het Israelisch-palestijnse conflict die alle drie aan actualiteit niet hebben ingeboet.
1. De een-staat oplossing waarbij de staat Israël, de Gazastrook en de gebieden die de Westelijke Jordaanoever worden genoemd, samengevoegd worden tot een seculiere, binationale Joods-Arabische staat.
2. De twee-staten oplossing waarbij er naast de reeds bestaande joodse staat Israel een levensvatbare onafhankelike palestijnse staat zal worden opgericht.
3. Een opgaan van het palestijnse volksdeel in de reeds bestaande Arabische staten (Libanon, Syrië, Jordanië en Egypte).

joods-arabische superstaat

De een-staat oplossing. Het idee is niet afkomstig van hem maar de Libische president Muammar Gadaffi is er wel een groot voorstander van en doet regelmatig uitspraken en voorstellen voor deze oplossing van het Israëlisch-palestijnse conflict. Een conglomeratie van de verschillende omstreden gebieden, verenigd in één staat met een gemengde joodse en Arabische bevolking. In deze binationale staat hebben zowel joden als Arabieren gelijke rechten en stemrecht. Het idee bestaat al langer maar is nooit serieus overwogen. Eigenlijk is de één-staat oplossing gelijk aan het opheffen van Israël als joodse staat en tegelijkertijd is de oprichting van deze gemengd joods-arabische superstaat de eerste stap op weg naar de teloorgang van het jodendom. De palestijnen zouden namelijk met de terugkeer van de miljoenen palestijnen die zich ‘vluchteling’ noemen een absolute meerderheid vormen in het land. Er zou zelfs sprake kunnen zijn van een lidmaatschap van de Arabische Liga. Naar mate tijdens de vredesonderhandelingen de Israëli’s minder bereid zijn tot het sluiten van compromissen des te groter is de wens van de palestijnen naar een één-staat-oplossing, waarbij de Joden in de minderheid zullen zijn. Hoe belangrijk de palestijnen de terugkeer van alle “vluchtelingen” naar “Palestina” vinden blijkt wel uit de woorden van de PLO-onderhandelaar Saeb Erakat op 31 oktober: “Het recht op terugkeer van de palestijnse vluchtelingen naar hun huizen en hun landerijen is een van de belangrijkste rechten.”
Nog in april 2010 wees een opinie-peiling van het Palestijnse Jerusalem Media and Communications Centre (JMCC) uit dat 34% van de ondervraagden inmiddels voorstander is van een binationale staat. Een stijging van 10% vergeleken met de uitslag van een soortgelijk onderzoek een jaar geleden. De reden van de stijging is gelegen in de Palestijnse scepsis over het vredesproces.
In Israel zijn maar weinig voorstanders van de één-staten oplossing. De voorgestelde binationale staat is er een voor dromers. “Een staat waarin Israëli's en Palestijnen als gelijke burgers kunnen leven is volgens de voorstanders de meest praktische en de meest haalbare oplossing. Veiligheid voor Israëlische en Palestijnse burgers kan alleen worden gegarandeerd in een staat die geen onderscheid maakt tussen afkomst, geloof en etniciteit”, aldus United Civilians for Peace (UCP), een groepering de zichzelf beschouwd als een vredesbeweging en die zich vooral richt op het Midden-Oosten.
De binationale staat als oplossing voor het Israëlisch-palestijnse conflict is zo weinig realistisch dat er nog nauwelijks over is nagedacht hoe een dergelijke staat in economisch opzicht zou moeten overleven. Het idee wordt weggezet omdat inmiddels duidelijk is dat de palestijnse strijd tegen Israël niet alleen territoriaal is maar ook religieus-ideologisch.

palestijnse entiteit

De twee-staten oplossing. Een onafhankelijke joodse staat Israël naast een palestijnse staat. Ook hier doen zich helaas tal van problemen voor. Beide volken zouden elkaars bestaansrecht allereerst moeten erkennen. Hoewel Israel zich de laatste jaren bewust is van een palestijnse wens tot afscheiding, onafhankelijkheid en staatsvorming en hier ook niet meer zo negatief tegenover staat zijn de palestijnen verdeeld over de erkenning van Israël als soevereine joodse staat. Het is niet voor de hand liggend dat er een eenduidige palestijnse mening kan worden gevormd die voor Israël voldoende veiligheidsgaranties biedt om een Palestijnse buurstaat te accepteren. Israëli’s vrezen namelijk dat met de komst van een palestijnse entiteit een leger wordt gevormd dat een bedreiging voor Israël zal gaan vormen. De antipathie en de weerstand tegen erkenning van Israel wordt aangewakkerd door extremistische leiders binnen en buiten het Midden-Oosten, die het conflict voor hun eigen machtspolitiek gebruiken en weigeren een Joodse staat te erkennen.
Ook de grenzen van deze nieuw op te richten Palestijnse staat vormt een probleem. Wordt in de discussie vaak uitgegaan van de grenzen van 1967 (die van 1947 van het toenmalige VN-verdelingsplan zijn voor niemand acceptabel) dan moet Israël afstand doen van de westelijke jordaanoever en Oost-Jeruzalem. Soms wordt er gesproken over de wapenstilstandsgrenzen van 1949 (de 'Groene Lijn') als basis voor de grens tussen de twee landen. Voor de meeste Israëli’s is met name het opgeven van een deel van Jeruzalem niet bespreekbaar. Voor hen is Jeruzalem de ongedeelde hoofdstad van Israël en zal een teruggave van de helft van de stad leiden tot ban van joden tot vele joodse heiligdommen.
De veiligheidssituatie en de garantie van veiligheid voor de Israëlische bevolking zal bij een twee-staten oplossing een zeer ingewikkelde en kostbare aangelegenheid zijn. Gedacht moet worden aan een buffer tussen de twee staten omdat er niet vanuit mag worden gegaan dat op dit moment een vreedzame co-existentie mogelijk is en er een (internationaal) militair toezicht moet zijn op de toekomstige betrekkingen tussen beide staten onderling.

palestijns thuisland

De laatste oplossing is een opgaan van het Palestijnse volksdeel vanuit de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem in de Arabische buurlanden. Geert Wilders, leider van de Partij voor de Vrijheid (PVV) zei in het voorjaar van 2010 “Jordanië is Palestina”. Hij doelt daarmee op de Oostoever van de rivier de Jordaan (de Eastbank) dat sinds 1946 bekend staat als Jordanië. “Het veranderen van de naam Jordanië in Palestina zal een einde maken aan het conflict in het Midden-Oosten en de palestijnen een plaatsvervangend thuisland bieden … Er is al sinds 1946 een onafhankelijke Palestijnse staat, en dat is het koninkrijk Jordanië.” Deze opvatting lijkt omstreden maar wordt door Jordanië zelf onderschreven. Al in 1948 zei Koning Abdullah op een bijeenkomst van de Arabische Liga in Caïro: “Palestina en Transjordanië zijn één.” Prins Hassan, de broer van koning Hussein zei in een toespraak voor de Jordaanse Nationale Assemblee in 1970: “Palestina is Jordanië en Jordanië is Palestina; er is één volk en één land, met één geschiedenis en één en hetzelfde lot.” In feite is er dus al sprake van een twee-staten oplossing waarbij Jordanië de palestijnse staat is. De realiteit is dat bijna de hele bevolking (98%) van Jordanië Arabisch is, waarvan 60 tot 80% van palestijnse afkomst. En waarom zouden de palestijnen hun land willen inwisselen voor juist dat kleine stukje grond dat nu de staat Israël vormt als ze in plaats daarvan kunnen leven in een Arabische staat met voldoende religieuze en economische draagkracht voor de opvang van alle palestijnen met uiteindelijk de vestiging van een palestijns thuisland.
Gestreefd zou moeten worden naar een volledige integratie van de palestijnen in de Jordaanse samenleving. Met internationale hulp kan gewerkt worden aan de verbetering van het lot van de vele palestijnen die soms al meer dan een halve eeuw na het politieke conflict nog steeds in mensonterende omstandigheden in vluchtelingenkampen leven. En kan gewerkt worden aan de opvang van de palestijnen uit de omringende Arabische landen (Libanon, Syrië en Egypte) en de Westbank en eventueel Gaza.
En is er dan een palestijnse staat gevestigd in Jordanie, zou dan het Midden-Oosten conflict tot het verleden behoren? Zouden de terreurbeweging Hamas en de politieke extremisten van Fatah de strijdbijl begraven zodra de palestijnen een eigen staat hebben? De pessimistische verwachting is dat het conflict zal voortduren. Waarom? Omdat het Midden-Oosten conflict eigenlijk niet gaat om een Palestijnse staat, niet gaat om territoriale rechten maar om (religieuze) macht.