Corvee, herendienst en karwei

Auteur: andredierick | geschreven op 04-11-2010

Corvee was in vroeger eeuwen verwant aan een herendienst. Een herendienst is een dienst die verricht moest worden voor een vorst of edelman zonder dat daar een tegenprestatie tegenover stond.

Herendiensten als belasting

In feodale maatschappijen waren herendiensten een soort belasting voor een heer, welke verviel wanneer de horige zijn bezit achterliet en naar de stad verhuisde. De uitdrukking: “Stadslucht maakt vrij”, was dan van toepassing.
De diensten konden bestaan uit het verrichten van arbeid gedurende een aantal afgesproken dagen, bijvoorbeeld het werken aan wegen voornamelijk in de herfst en in de winter. Een andere herendienst was het leveren van goederen of producten zoals een vastgestelde hoeveelheid voedsel. Ook tijdens veldslagen de heer als soldaat begeleiden (heerplicht, heervaart) kon hieronder worden gerekend of het leveren van hout uit de bossen van de heer. In enkele gevallen was het bouwen van monumenten ook een herendienst. De verplichtte herendienst of in Frankrijk het corvée werd op het eind van de achttiende eeuw afgeschaft.

Corvee in deze tijd

Tegenwoordig is corvee is een soort ploegendienst. Met een groep mensen wordt afgesproken om beurtelings karweitjes te verrichten zoals in bepaalde situaties boodschappen doen, afwassen en poetsen, maar ook bijvoorbeeld hout sprokkelen, water dragen en wachtlopen. Het woord corvee is afgeleid van het Latijnse corrogáte dat oproepen betekent.
In het Nederlands verscheen het woord in 1294 als corweie. Dit woord heeft weer gelijkenis met het woord karwei.

Heitje voor een karweitje

Bij een karwei hoeft geen sprake van verplichting te zijn zoals destijds bij de herendienst en nu bij het corvee. Een karwei kan een afspraak zijn die gemaakt wordt met een opdrachtgever of een klant, maar kan ook een klus zijn die men uit zichzelf voorneemt.
Een heidens karwei is een klus die niet makkelijk te verrichten is. Het woord karwei komt ook voor in de slogan waaronder jarenlang de scouting langs de deur trok om tegen geringe betaling klussen te verrichten: “Een heitje voor een karweitje”, waarbij een heitje stond voor een kwartje.