InfoCash

Artikel

De vulkaanuitbarsting op IJsland: waarom en hoe?

Auteur: Lichtpuntje | geschreven op 20-04-2010

De wereld is in rep en roer. Eyjafjallajokull, een vulkaan in Zuid-IJsland is in het weekend van 20 maart 2010 voor het eerst in 200 jaar uitgebarsten. Vliegtuigen konden niet meer vliegen vanwege de dikke rookpluimen. De economie lijdt op veel fronten schade. Iedereen heeft er last van. Wat ontstaat een vulkaanuitbarsting en hoe kan het dat dit IJsland overkomt?


Wat is een vulkaan?

Wat is nu precies een vulkaan? Er zijn verschillende definities, maar het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) omschrijft hem helder en duidelijk. “Een vulkaan is een plek in de aardkorst waar gloeiend vloeibaar gesteente, gas en as uitkomen.”

Kwade machten

Vroeger dacht men dat een vulkaanuitbarsting te maken had met de toorn van kwade machten. Er zijn volkeren die (levende) offers brachten om de kwade machten goedgezind te houden. De Griekse filosoof Aristoteles had andere ideeën. Hij dacht dat de aardoppervlakte gemene, niet direct zichtbare gaten had, die de wind met volle kracht naar binnen zogen. Deze zouden verhit worden door grote vuren en vervolgens met volle kracht uitgespuwd. Aristoteles had dit nog niet zo slecht bedacht.

De theorie van Alfred Wegener

Het was de Duitse aardwetenschapper Alfred Wegener (1880-1930) die een verklarende theorie had. De kern van de aardbol heeft een temperatuur van 4000 graden en bestaat uit ijzer met daaromheen de aardmantel. Die aardmantel bestaat uit heet, vloeibaar gesteente. De aardkorst daaromheen bestaat uit een dun laagje harde steen. Op sommige plaatsen is de aardkorst zo dun, dat het vloeibare gedeelte dicht bij het oppervlakte komt. Men noemt zo’n plek een magmahaard. Een vulkaan spuit op een gegeven moment het magma naar buiten. Eenmaal naar buiten gekomen, noemen we het magma lava. De lava is vloeibaar en heet. Bij een uitbarsting worden klodders lava en veel as door de lucht geschoten, soms wel kilometers hoog.

De uitbarsting van de Eyjafjallajokull

De uitbarsting van de Eyjafjallajokull kwam onverwacht. Het was spannend, want men dacht in eerste instantie dat de uitbarsting ervoor zou zorgen da te dichtbijgelegen gletsjer zou smelten. Het gebied zou dan onder water komen te staan. Omdat de vulkaanuitbarsting niet op de top plaatsvond, maar op een punt waar weinig ijs was, liep het met een sisser af. IJsland moest een paar honderd mensen evacueren naar plaatsen waar het veiliger was.

Voorbode nieuwe vulkaanuitbarsting?

Het rommelde al een paar maanden in IJsland. Het eiland werd namelijk al sinds maanden getroffen door duizenden kleine aardbevingen. Volgens Pall Einarsson, geofysicus van de universiteit van IJsland, was het een kwestie van afwachten op de uitbarsting, vanwege de seismische activiteit. De uitbarsting kwam echter wel veel eerder als verwacht. IJsland vreest nu dat de uitbarsting een voorbode is voor de uitbarsting van een andere vulkaan op het eiland, de Katla. Als deze tot uitbarsting zou komen, zou het betekenen dat het eiland voor een groot deel zou overstromen.

IJsland is geografisch zeer actief

IJsland maakt deel uit van een bergketen, die de Mid-Atlantische Rug wordt genoemd. De bergketen ligt grotendeels onder water. IJsland steekt als het ware boven het water uit. Er wonen 320.000 inwoners. De Mid-Atlantische Rug ligt op een breuklijn en is geologisch zeer actief.