Tornado, natuurverschijnsel ver weg

Auteur: andredierick | geschreven op 02-11-2010

Een tornado is een luchtverschijnsel met draaiende lucht om een verticale as die een snelheid kan bereiken van enkele honderden kilometers per uur. De diameter van die wervelende lucht varieert van enkele tientallen meters tot een paar kilometer.

Tornado of windhoos

Een tornado is zichtbaar omdat de waterdamp in de wervel condenseert of omdat materialen van de oppervlakte van de aarde worden opgetild. Hij ontstaat omdat in een buienwolk een sterke opwaartse luchtstroom optreedt. Tornado’s komen vooral voor in de Verenigde Staten en met name in het centrale deel daarvan. Gemiddeld kent dat gebied duizend tornado’s per jaar. Midden-Texas en het oostelijk deel van Nebraska en Iowa kent de meeste tornado’s vooral in de maanden april, mei en juni.
Ongeveer eenzelfde verschijnsel dan een tornado maar veel minder krachtig is een windhoos.

Ontstaan van een tornado

De tornado’s in dat gebied ontstaan doordat vochtige warme lucht vanuit de Golf van Mexico, noordwaarts onder een luchtlaag schuift die afkomstig is van Mexico en de Rocky Mountains.
Soms is het dan bij het aardoppervlak zeventig graden warmer dan op tien kilometer hoogte, waardoor de warme lucht snel opstijgt en wolken ontstaan tot af en toe meer dan vijftien kilometer hoog. Windrichtingen en verschillen van de windsnelheid op de diverse hoogten spelen ook een belangrijke rol bij het ontstaan van een tornado.

Tornado’s opzoeken

Het gebied waar een tornado zich gaat ontwikkelen is vaak voorspelbaar maar niet de precieze plaats en het exacte tijdstip. Door die voorspellingen kunnen mensen voor de kick een tornado opzoeken. Maar ook zoeken wetenschappers tornado’s op om metingen te verrichten van de temperatuur, de druk en de luchtvochtigheid om het ontstaan van tornado’s beter te begrijpen.

Schaal van Fujita

Tornado’s worden ingedeeld volgens de schaal van Fujita (een Japanse meteoroloog en natuurkundige) en aangeduid met de letter F en een getal er achter. Een overzicht van die indeling is:
F0 64–117 km/h Lichte schade
F1 118–180 km/h Matige schade
F2 181–251 km/h Aanzienlijke schade
F3 252–330 km/h Ernstige schade
F4 331–417 km/h Zeer zware schade
F5 meer dan 418 km/h Catastrofaal

Minder krachtig in onze omgeving

Nederland en België kent af en toe tornado’s die minder krachtig zijn en daardoor doorgaans windhozen worden genoemd. De twintigste eeuw telde een zestal tornado’s met snelheden op de schaal van Fujita van soms F3 en F4 met als ernstigste gevolg de dood van 18 personen toen een vliegtuig op 6 oktober 1981 boven Moerdijk in een tornado vloog en neerstortte.